site

Cartografía do contexto urbano do Campanario e pequeno texto sobre o seu futuro urbanístico (unha aportación ao obradoiro de aprendizaxe-servizo Arquitecturas Ambulatorias)

Compartimos a nosa pequena aportación ao traballo colectivo desenvolvido estes dous últimos meses en Arquitecturas Ambulatorias, o fantástico obradoiro de aprendizaxe-servizo co barrio do Campanario promovido e coordinado por Cristina Botana e Rocío Botana coa axuda da OCV da Universidade da Coruña.

Os resultados e as contribucións das persoas participantes no obradoiro quedaron recompilados nunha publicación dispoñible no Repositorio da Universidade da Coruña: Botana, Cristina e Botana, Rocío (coords.). Arquitecturas Ambulatorias: obradoiro de aprendizaxe-servizo co barrio de Campanario. A Coruña: Universidade da Coruña, Servizo de Publicacións, 2019.

Pola nosa parte, ademais do acompañamento nun roteiro polo ámbito e unha pequena sesión de introdución aos temas urbanos e urbanísticos que están a definir o futuro do Campanario, a nosa aportación consistiu en:

 

- Unha cartografía do contexto urbano do barrio do Campanario, en tamaño A1 e descargable en formato imaxe (JPG / 24,5 MB) ou en formato vectorial, por capas e editable en calquera programa de debuxo para que se poida seguir traballando nela (PDF / 71,5 MB):


Contexto urbano do Campanario - Ergosfera (2019) - Blog

[ JPG / A1 / 24,5 MB ]            [ PDF / A1 / 71,5 MB ]


- Un pequeno texto sobre o futuro urbanístico do territorio onde se sitúa o barrio do Campanario:

 

O Campanario e a cidade. Sempre máis interesantes.

Ergosfera, outubro de 2019


Unha vez máis, parece que comezan os movementos para o desenvolvemento dos plans urbanísticos na zona do Portiño, O Campanario e San Pedro de Visma.

En termos sociais e políticos, o único escenario xusto e razoable é que as veciñanzas afectadas teñan a posibilidade de participar no seu deseño e decidir o seu futuro: ben permanecer nos seus barrios, por suposto urbanizados e mellorados tras décadas de abandono municipal e paralización urbanística, así como coas vivendas precarias transformadas ou rehabilitadas; ben quedarse no ámbito, pero nunhas novas vivendas como fórmula de realoxo definitivo; ou ben calquera outra solución compensatoria ou habitacional coa que estean de acordo.

Desde a perspectiva urbanística e do interese xeral para A Coruña, non todas estas posibilidades son igual de desexables: o mellor para a cidade é que a gran maioría dos lugares e edificacións que conforman o ámbito permanezan onde están na actualidade, é dicir, que sexa o planeamento o que configure un proxecto urbano inclusivo. Non só porque non hai ningunha razón técnica para eliminar todo o que acontece nun territorio de medio millón de metros cadrados e xa habitado, senón porque en termos de singularidade urbana e arquitectónica, acolle como mínimo tres pezas cuns valores formais e históricos de grande interese patrimonial e completamente desprotexidas polo PXOM: o barrio do Campanario, as casetas de pescadores do Portiño e o conxunto de vivendas e camiños da Pedra da Barca e Resíos.

Se se pensa no futuro deste territorio, que sería un mundo interesante?

Sería un no que un gran corredor verde a media ladeira conecta os parques do Monte de San Pedro e Bens atravesando un barrio coa intensidade de vida de rúa, a historia, a escala e a composición formal do Campanario; un no que se pode pasar pola Pedra da Barca e Resíos por ese marabilloso trazado curvilíneo do camiño orixinal ao monte de San Pedro; un no que se pode sentir a vertixe de enfrontarse á paisaxe costeira desde o camiño peonil que dá forma á escala humana radical das casetas de pescadores do Portiño; un no que o val de Visma e algúns dos descampados da zona son mantidos como espazos de reserva funcional e produtiva, polo que poida pasar no futuro coas nosas necesidades e aspiracións ecolóxicas; un no que a gran maioría dos tecidos e construcións que hoxe compoñen o ámbito conforman xunto ás novas pezas un territorio rico e diverso en tipoloxías arquitectónicas, experiencias urbanas e memorias populares; un no que eses novos elementos son introducidos dun xeito progresivo, desbotando os tempos invasivos da práctica urbanística convencional e priorizando a resolución das carencias en termos do dereito á cidade das veciñanzas actuais, por exemplo, rompendo o seu illamento mediante conexións cos Rosales e San Pedro de Visma dun xeito digno e decididamente urbano.

Porque é bo para as persoas que habitan o ámbito na actualidade, se o seu desexo é quedarse e mellorar ás súas condicións de vida. Porque é bo para as veciñanzas dos futuros desenvolvementos, que chegarán a unha zona con actividade urbana desde o primeiro minuto, cunha rede de cotianidade xa tecida e con cousas e lugares con nome. E porque é bo para o interese xeral da cidade, que expandirá o dominio da súa urbanidade nun territorio que, sen dúbida, pode ser aínda máis interesante.


Sin comentarios

Sesión de ARQUITECTURA EN CORTO sobre BENIDORM (12-11-2019, Madrid)

arquitectura_en_corto


El próximo martes 12 de noviembre participaremos en una sesión de Arquitectura en Corto en la que se proyectará “Aliens” (Jiajie Yu Yan, 2017), un corto ambientado y dedicado a Benidorm tras el que habrá un debate abierto, titulado “Benidorm, la ciudad que fascina en el extranjero”, en el que hablaremos sobre las singulares condiciones urbanas y urbanísticas de la ciudad.

El evento se desarrollará en Roca Madrid Gallery y la entrada es gratuita.

Inscripciones y más información aquí.


Actualización posterior del post:

>>> Fotografías del evento: Aliens – Benidorm, la ciudad que fascina en el extranjero


Sin comentarios

ARQUITECTURAS AMBULATORIAS. Obradoiro de aprendizaxe-servizo co barrio do Campanario (A Coruña) /// Setembro – Outubro de 2019

arquitecturas_ambulatorias

As próximas semanas participaremos neste interesantísimo obradoiro de aprendizaxe-servizo co barrio do Campanario: o venres 20 de setembro a partir das 12:00h acompañaremos un roteiro pola súa contorna e o xoves 24 de outubro faremos unha introdución á súa urbanidade actual e aos seus posibles futuros urbanísticos e participaremos nos traballos e debates das conclusións do obradoiro.

Aínda está aberto o prazo de inscrición, que se pode facer desde aquí. E toda a información sobre o obradoiro pódese consultar aquí.

O percorrido do roteiro, duns 5 km e unhas dúas horas e media de duración, será o seguinte:



ACTUALIZACIÓNS POSTERIORES DO POST:

>>> Nova en La Opinión A Coruña: “Hablar antes de hacer en O Portiño” (18-09-2019).

>>> Algunhas fotografías do roteiro: Post do obradoiro (20-09-2019).

>>> Nova en O Salto Galiza: “Arquitecturas ambulatorias: pensar a cidade para todos os barrios” (02-10-2019).


Sin comentarios

DO DESCAMPADO Á BURBULLA DO ALUGUEIRO: OUTRAS ARQUITECTURAS E URBANISMOS NA CIDADE CONTEMPORÁNEA /// Curso de 30h na NORMAL-UDC /// Setembro – Decembro de 2019

imx_blog

Nos próximos meses impartiremos un curso en NORMAL​ (o espazo de intervención cultural da Universidade da Coruña) titulado “Do descampado á burbulla do alugueiro: outras arquitecturas e urbanismos na cidade contemporánea”.

O curso terá unha duración de 30 horas e se desenvolverá nunha aula de NORMAL (Campus Universitario de Riazor) os mércores de 19:00 a 21:00h entre o 25 de setembro e o 18 de decembro.

Toda a INFORMACIÓN sobre o curso (introdución, estrutura, contidos e obxectivos) se pode consultar nesta web.

O prazo de INSCRICIÓN está aberto ata o 13 de setembro e pode facerse desde a web da Área de Cultura da UDC.


Sin comentarios

XII Encuentro de Arquitecturas Colectivas
#AACC_MALLORCA
25 – 29 de septiembre de 2019

aacc_mallorca

Toda la información e inscripciones en la web de Arquitecturas Colectivas.


Sin comentarios

6º DESCENSO URBANÍSTICO dende a ETSAC /
Urbanizacións, dotacións privadas e outras cousas periféricas entre A Zapateira, Uxes e Feáns /
Venres 19 de xullo de 2019

VI_DESCENSO_URBANISTICO_2019


Este venres 19 de xullo desenvolverase o 6º Descenso Urbanístico desde a ETSAC.

A saída será desde o edificio de Departamentos ás 10:00h, e desta volta o roteiro dirixirase cara o suroeste da escola atravesando os territorios da Zapateira, Uxes e Feáns, polo que visitaremos un bo número de urbanizacións residenciais e dotacións privadas (principalmente colexios, residencias e clubs, mais tamén outros servizos de ocio e deporte), así como outras pezas periféricas singulares (desde miradoiros ou cortalumes espectaculares ata lugares famosos polas raves informais que acollían).

A inscrición no roteiro é gratuíta, pero as prazas son limitadas.

Para inscribirse só é preciso enviar un correo electrónico co nome completo á dirección: cidadeterritorio@udc.es

Debido ás poucas cafeterías e restaurantes existentes nos territorios atravesados este ano, o percorrido definitivo e as paradas de descanso e comida non están pechadas previamente como nas edicións anteriores, polo que se decidirán colectivamente durante o roteiro. O único que fai falta traer é calzado adecuado tendo en conta que hai varios tramos de camiños polo monte.

Na seguinte cartografía pódese consultar o percorrido aproximado deste ano (e tamén os das pasadas edicións):



Máis información na web: cidadeterritorio.wordpress.com


Sin comentarios

«#Benidorm» y «Benidorm: la mirada en las torres, la vida en el suelo» en ENSAYO Y ERROR BENIDORM (Editorial Barrett, 2019)

Hace unos días se publicó Ensayo y error Benidorm, un libro editado por la Editorial Barrett que recopila veinte pequeños textos y otros documentos sobre Benidorm. Veinte visiones que, desde diferentes perspectivas (la arquitectura, el urbanismo, el cine, la literatura, la música, la hostelería, el periodismo, la fotografía o el diseño), conforman una herramienta para ampliar, matizar o rebatir algunas de las ideas colectivas más o menos consensuales que dominan hoy en día el debate sobre esta ciudad tan singular.

Agradecemos a Manuel Burraco y a Zacarías Lara de la Editorial Barrett que hayan contado con nuestra participación en un libro que seguro que les dará alegrías. Dejamos por aquí algunas noticias que están saliendo estas semanas sobre la publicación:


portada_ensayo_y_(error)_benidorm


Nuestra aportación consistió en dos pequeños documentos. Por una parte, el texto «#Benidorm», ya publicado anteriormente en Kulturtopías: imaginarios para las culturas comunitarias (Ayuntamiento de Zaragoza, 2018), y que no es más que una introducción al caso Benidorm desde la perspectiva cultural, en realidad, una recopilación de notas sobre la presentación «¿Laboratorio cultural? Benidorm» (Lugo, 2017).

Y por otra parte, tres imágenes tituladas «Benidorm: la mirada en las torres, la vida en el suelo», una serie de fragmentos de una cartografía realizada para la presentación «Turismo parece, ciudad es. Benidorm» (A Coruña, 2017) en donde se representan los espacios no residenciales del ensanche de la playa de Levante (un simple borrado directo de las torres y bloques sobre la fotografía oblicua del ámbito).

Compartimos a continuación las imágenes publicadas y un pequeño texto que podría haberlas acompañado:

 

Benidorm: la mirada en las torres, la vida en el suelo

Ergosfera, junio de 2019


benidorm_no_residencial_1_480px

Ensanche de la playa de Levante  |  Benidorm: la mirada en las torres, la vida en el suelo #1  |  Ergosfera (2017)


La imagen mediática de Benidorm es sin duda la de un conjunto desordenado de cientos de torres y bloques de apartamentos y hoteles junto a la playa. Sin embargo, además de estos espacios privados residenciales, la riqueza y singularidad urbana y urbanística de algunos de sus barrios, como el ensanche de la playa de Levante, se basa precisamente en la combinación de estas tipologías con otros elementos. Piezas imperceptibles desde la lógica del teleobjetivo (que tiende a invisibilizar la relevante separación entre los edificios y todo lo que ocurre a su alrededor) y que materializan tres grados de privacidad complementarios y de igual importancia en términos urbanos:

  • Los espacios privados de uso colectivo. Principalmente espacios libres (superficies estanciales -verdes o pavimentadas-, piscinas y pistas deportivas), áreas de aparcamiento y otras edificaciones e instalaciones auxiliares. Todos estos elementos introducen la gran búsqueda moderna de lo colectivo en lo residencial, pero de una forma en la que, al ser siempre parte perceptivamente de la ciudad, evitan los problemas de aislamiento voluntario del modo gueto de riqueza tan común en las nuevas periferias metropolitanas o en los núcleos turísticos del modelo resort cerrado.
  • Los espacios privados de acceso público. Principalmente las bandejas comerciales y la ocupación de los famosos “retranqueos” que conforman los límites difusos y polifuncionales de las calles, otras edificaciones en las parcelas de uso terciario y todo un conjunto de espacios libres que expanden y hacen red con los espacios de titularidad pública: desde parcelas abiertas de forma permanente o temporal por la situación de negocios en su interior, hasta complejos de plazas, pasos peatonales, galerías comerciales interiores y otros espacios libres que en ocasiones se configuran como auténticos simulacros de espacio público.
  • Los espacios públicos. Principalmente las calles, sus aceras y algún pequeño ensanchamiento, pero también lugares como la plaza de la Hispanidad, las calles peatonales estructurales de conexión con el borde costero, las peatonalizadas por acción directa (como un tramo de la calle de Girona) y el gran conjunto del paseo marítimo y la playa de Levante como centro urbano 24/7. Aunque el plan urbanístico que dio forma al barrio desde 1956 no reservó espacios para equipamientos ni zonas verdes, la continuidad e intensidad de la actividad en la calle-corredor-bazar y el complemento que implica la malla de vías peatonales se convirtieron en uno de los grandes atractivos del barrio más allá de la centralidad que representa la línea costera y la lógica turística sol-y-playa.


benidorm_no_residencial_2_480px

Ensanche de la playa de Levante  |  Benidorm: la mirada en las torres, la vida en el suelo #2  |  Ergosfera (2017)


La composición de un tejido urbano que combina la calle-corredor-bazar, la alta densidad residencial materializada en forma de rascacielos y los espacios colectivos interiores en cada unidad funcional (de una forma que implica además unas condiciones ambientales óptimas para cada uno de estos elementos) es quizás la gran aportación de Benidorm a la historia urbana.

Desde el campo del urbanismo hay dos cuestiones fundamentales a destacar. Por una parte, el hecho de que de alguna forma es un caso de legitimación del presente: a pocos lugares se va y se vuelve continuamente para experimentar voluntariamente los productos y formas urbanas de la segunda mitad del siglo XX y principios del XXI. A parte de por las playas o el micro-clima, a Benidorm se va a vivir la ciudad. Una ciudad del presente a la que no le hace falta recurrir a las bondades de la historia o el patrimonio urbano para ser atractiva.

Por otra parte, Benidorm también representa una cierta legitimación del propio urbanismo, desde dos perspectivas: a) porque en tiempos de gran cuestionamiento teórico, aquí se presenta como una herramienta útil e ilusionante que fue capaz de ensamblarse con otras racionalidades: una planificación urbanística pionera superpuso una cuadrícula y las formas tipológicas modernas sin borrar el orden agrícola del sustrato catastral preindustrial y ha sido capaz de acoger procesos informales y paralegales, en especial, la ocupación de los “retranqueos”, que han acabado teniendo una influencia fundamental en su urbanidad actual; y b) porque implica la recuperación de varias tipologías arquitectónicas a las que normalmente les cuesta no suponer un problema para la ciudad: la torre, el espacio colectivo y el espacio privado de acceso público como elementos que en una determinada combinación son capaces de producir una urbanidad singular y deseable haciendo máquina con lo público de una forma muy natural.

El ensanche de la playa de Levante es un ámbito donde las edificaciones en altura explican el cómo del tejido urbano, pero para poder explicar el qué, la potencia de su vitalidad y de sus condiciones ambientales, su urbanidad, es necesario bajar la mirada al complejo mundo que se desarrolla en las bases de los famosos rascacielos.


benidorm_no_residencial_3_480px

Ensanche de la playa de Levante  |  Benidorm: la mirada en las torres, la vida en el suelo #3  |  Ergosfera (2017)


* La cartografía de donde provienen las imágenes publicadas fue realizada por Ergosfera en 2017 utilizando como base las imágenes oblicuas de Google Maps a través de Goolzoom (2015, aprox.).


cartografias_benidorm_blog

Cartografías del ensanche de la playa de Levante realizadas para la presentación
«Turismo parece, ciudad es. Benidorm» (A Coruña, 2017)  |  Ergosfera


** Todos los materiales enlazados forman parte del proyecto Lo urbano y lo urbanístico, por Benidorm, un trabajo de investigación sobre la ciudad contemporánea a través del caso de Benidorm desarrollado intermitentemente por Ergosfera desde 2012.


Sin comentarios

La comunicación informal en la ciudad: ¿sueñan los grafitis con ser pintadas?

sanchez_reverte

Versión completa, con imágenes y enlaces,
de un artículo incluido en
La fiesta, lo raro y el espacio público,
un libro publicado en mayo de 2019,
coordinado por Fran Quiroga
y editado por Bartlebooth
como parte del proyecto Fiestas Raras.

Ergosfera, abril de 2019


asma


Sin comentarios

FETSAC’19 “Carencias” / Festival de Arquitectura / 25, 26, 27 e 28 de marzo

fetsac19_cartel


fetsac19_actividades


O próximo xoves 28 de marzo participaremos na FETSAC’19 na mesa de debate “A crise da educación nas escolas de arquitectura”, a partir das 12:00h na planta 3ª da ETSAC. Ademais de Ergosfera, na mesa participarán José Antonio Vázquez (subdirector da ETSAC), José Ramón Alonso Pereira e Luz Paz (profesores da ETSAC), Pablo López (delegación de estudantes), Coque Claret e Dani Calatayud (profesores da ETSAV-UPC) e Arturo Franco (profesor da ETSAM).

Toda a información sobre a FETSAC’19, aquí.


Sin comentarios

PORSUPORTO: Presentación da proposta para o futuro dos terreos portuarios da Coruña (venres 1 de marzo ás 19:30h na Tribuna Pública)

Desde o pasado martes 26 de febreiro e ata o 17 de marzo, na plataforma A Porta Aberta pódense consultar e avaliar as cinco propostas seleccionadas no concurso de ideas para a transformación dos terreos portuarios da Coruña.

Tras a inauguración o martes da exposición dos traballos no Palacio Municipal e a breve presentación pública do mércores, onte xoves comezaron as presentacións en profundidade das propostas en Tribuna Pública, a instalación temporal na praza da Fábrica de Tabacos na que se están a desenvolver múltiples actividades culturais sobre o espazo público e o futuro do porto.

Hoxe venres 1 a partir das 19:30h presentamos alí a proposta PORSUPORTO, realizada xunto aos compañeiros e compañeiras de Hábitat Social e Flu-or e ao biólogo Damián Romay.

Tras o remate das presentacións, desenvolverase un debate aberto coa participación dos cinco equipos seleccionados.

Toda a documentación das propostas (cinco paneis de gran formato, unha memoria e un vídeo de tres minutos) pódese consultar e descargar na mesma web municipal onde calquera persoa maior de 16 anos e empadroada na Coruña pode avaliar os traballos.

Deixamos por aquí igualmente os materiais de PORSUPORTO:



VÍDEO   /   VIMEO (3 MIN.)


PORSUPORTO_1

PANEL 1   /   .JPG   /   .PDF


PORSUPORTO_2

PANEL 2   /   .JPG   /   .PDF


PORSUPORTO_3

PANEL 3   /   .JPG   /   .PDF


PORSUPORTO_4

PANEL 4   /   .JPG   /   .PDF


PORSUPORTO_5

PANEL 5   /   .JPG   /   .PDF


PORSUPORTO_M

MEMORIA   /   .PDF (GAL)   /   .PDF (ESP)


PORSUPORTO foi elaborado por: Hábitat Social (Iria Brandariz Otero, Carolina Jack Lago, Ramón Fernández Sánchez e José Manuel Sánchez Vizcaíno), Flu-or (Alba González Vilar, Juan Miguel Salgado Gómez e Luís Manuel Santalla Blanco), Ergosfera (Iago Carro Patiño e Daniel Castro Martínez) e Cosme Damián Romay Cousido (biólogo).


Sin comentarios

Sobre o concurso de ideas para a transformación dos terreos portuarios da Coruña

Xunto aos compañeiros e compañeiras de Hábitat Social, Flu-or e máis boas xentes como Damián Romay do Grupo Naturalista Hábitat fixemos unha das propostas seleccionadas para seguir pensando publicamente o futuro dos terreos portuarios da Coruña.

Toda a documentación sobre o “concurso de ideas, con intervención de xurado, para a definición de estratexias de transformación do bordo litoral da cidade da Coruña, dende o dique de Abrigo até a praia de Oza” pódese consultar na web municipal: as actas das reunións do xurado, aquí; a documentación das cinco propostas seleccionadas, aquí; e os paneis e a memoria da proposta na que participamos, baixo o lema “Porsuporto”, aquí.

A documentación entregada para a convocatoria, tres paneis A0 e unha memoria de 25 páxinas, contén numerosos erros e eivas derivados do normal desenvolvemento dunha proposta urbana nun formato de entrega como o concurso de ideas. Durante as próximas semanas traballaremos para mellorar a proposta e a documentación necesaria para que a veciñanza poida achegarse aos seus obxectivos e valorala no proceso participativo que se desenvolverá a partir de febreiro ou marzo de 2019.

paneis_porsuporto_blog

Deixamos a continuación algunhas notas de análise sobre o desenvolvemento do concurso, un proceso no que estamos moi contentos de poder seguir traballando, pero sobre o que é preciso comentar algúns temas da súa cara B:

1) Sobre quen podía participar no concurso.

Ao comezo deste proceso, o Concello da Coruña anunciou que se trataría dun concurso completamente aberto a calquera cidadán que quixese propor ideas para o futuro dos terreos portuarios. Tras algunhas críticas do BNG local e dos colexios profesionais de arquitectura e enxeñaría de camiños, canais e portos, o Concello decidiu finalmente restrinxir a participación a aquelas persoas que dispuxésemos deses determinados títulos universitarios. É dicir, toda a retórica sobre a transdisciplinariedade ou sobre a capacidade da intelixencia colectiva, os laboratorios cidadáns ou a veciñanza en xeral para producir coñecemento útil pasou a un plano irrelevante por unhas simples críticas, ou ben bastante infundadas como as do BNG (que aludía “falta de seriedade” nesa apertura disciplinar nun concurso que chegaron a considerar “un insulto”), ou ben interesadas e de parte como as dos colexios profesionais (que asimilando un concurso de ideas a unha licitación técnica lograron impoñer o criterio competencial e os intereses dos seus representados).

Se o obxectivo era suscitar ideas de todo tipo sobre o futuro da cidade poderíanse ter establecido categorías (unhas máis técnicas e outras máis libres) ou fixarse uns criterios máis claros en canto á documentación a entregar para que fose esa a condición a cumprir, e non a posesión dun título que xa antes dos recentes escándalos universitarios eran unha medida de avaliación posta moi en dúbida pola realidade. Que problema habería con iso nun concurso que é só de ideas, non unha licitación para executar unha obra? Por que a cidadanía só pode “participar” ou aportar ideas cando non existe a posibilidade de remuneración económica? Esta é precisamente a labor posterior do xurado (formado por técnicos recoñecidos e de todo tipo así como polas asociacións profesionais e políticos representantes da cidadanía): seleccionar aquelas ideas que deben ser recompensadas pola súa calidade sen importar se as aportou un equipo de arquitectas, unha asociación hosteleira ou un grupo de usuarios dun foro dixital.

2) Sobre as propostas inadmitidas.

A eliminación de 10 das 18 propostas presentadas ao concurso por motivos unicamente administrativos é unha moi mala noticia para a cidade. Un problema que doe máis porque semella unha das consecuencias tanxibles e negativas para a xestión pública municipal do ambiente político e mediático de confrontación total existente desde maio de 2015 na Coruña.

Aínda que o debate xenérico entre a primacía da lei ou da razón ten aínda moito percorrido filosófico, o normal é que na realidade, no caso particular, sexa a política o instrumento para poder tomar partido polo máis axeitado para a sociedade, é dicir, para o chamado interese público. E neste caso, por moito que sexa legal, prescindir do traballo de decenas de persoas que dedicaron tempo e recursos a pensar sobre o futuro do porto non é de ningún xeito unha decisión racional que beneficie ao conxunto da cidadanía da Coruña.

Unha proposta eliminada por entregar cinco horas e media tarde (fóra dun prazo de tres meses!). Unha por non entregar o “resumo executivo” (dous parágrafos!) e outra por entregalo máis longo do requerido (probablemente por un simple erro de confundir caracteres con palabras!). Outra por non ter na memoria un apartado cos cinco puntos que se pedían na convocatoria (aínda que respondese na propia memoria a esas mesmas preguntas noutra orde ou baixo outras denominacións). E por último, seis traballos eliminados porque os paneis entregados en formato dixital superaban os 4 MB de tamaño sendo 3 MB o máximo admitido.

En resumo, un conxunto de motivos de exclusión ridículos, sen ningunha importancia real na calidade das ideas presentadas (o obxectivo do concurso) e que nun mundo desexable e normal só deberían supor, ou ben unha comunicación anónima, a través da web municipal de Tecendo Litoral por exemplo, para que os equipos completaran ou reenviaran a documentación nalgúns dos casos (que trato de favor implicaría pedirlle aos participantes que reenviaran exactamente os mesmos paneis co tamaño reducido aos 3 MB ou que entregaran o resumo de dous parágrafos?), ou ben unha determinada penalización na súa puntuación final como solución xenérica: o único que debería ter feito un xurado* razonable sería acordar cal é esa sanción xusta para cada un destes defectos formais. É dicir, pactar unha solución boa para todos os axentes implicados e para levar ao mellor termo posible o proceso, algo que, en realidade, xa fixo este mesmo xurado, xa que nós mesmos e outros dous equipos superamos minimamente eses 3 MB nalgún dos paneis e o xurado decidiu por unanimidade que ese marxe debía calificarse de erro técnico imprevisible e polo tanto ser admitidas as propostas. Pura casualidade. A mesma lóxica que deixou en oito as propostas admitidas puido perfectamente deixalas en cinco ou en menos (como exemplo inverosímil, pero na liña do acontecido, poderíamos imaxinar que os servizos informáticos do Concello se poñen a traballar a conciencia cos arquivos dixitais entregados en busca de metadatos que rompan o anonimato).

* O xurado constituido na primeira reunión, na que se toma a decisión de non admitir a maioría das propostas, estivo formado por 22 persoas e contaba coa presenza de dous representantes do goberno municipal (o Alcalde e o Concelleiro de Rexeneración Urbana, Dereito á Vivenda e Mobilidade Sostible), un da Autoridade Portuaria da Coruña, un da Xunta de Galicia (Xefe Territorial da Consellería do Mar na Coruña), un de Puertos del Estado, dous do Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia, dous do Colexio de Enxeñeiros de Camiños, Canais e Portos de Galicia, un do grupo municipal do PP, un do grupo municipal do PSOE, un do grupo municipal do BNG, un da Escola Galega da Paisaxe Juana de Vega, un da Escola Técnica Superior de Arquitectura da UDC, un da Escola Técnica Superior de Enxeñeiros de Camiños, Canais e Portos da UDC, cinco do Concello da Coruña (Área de Espazo Público e Mobilidade, Servizo de Infraestruturas, Servizo de Edificación, Departamento de Planeamento e Oficina técnica de Licenzas) e dous profesionais de recoñecido prestixio (un enxeñeiro e un arquitecto).

O caso da exclusión das seis propostas que excedían o tamaño en MB dos paneis xerou un intenso debate no xurado, pero finalmente só os dous representantes do COAG e o arquitecto de recoñecido prestixio votaron en contra, absténdose os dous representantes do goberno municipal, as dúas do CICCPGalicia e os tres do ámbito universitario (Escola Galega da Paisaxe Juana de Vega, E.T.S. de Arquitectura e E.T.S. de Enxeñeiros de Camiños, Canais e Portos) e votando a favor o resto dos membros. No resto dos casos a unanimidade da exclusión foi maior: no caso dos problemas co “resumo executivo”, só se abstiveron os dous profesionais de recoñecido prestixio; no do apartado da memoria cos cinco puntos, só se abstivo a representante do grupo municipal do PP; e no do retraso na entrega, a exclusión foi por unanimidade.

O sucedido é gravísimo e ten que facer reflexionar a quen corresponda, en especial aos políticos e medios de comunicación, sobre os motivos que levaron a esta situación tan inxusta e inusual (alguén recorda un concurso de ideas no que foran eliminadas máis da metade das propostas por motivos administrativos?).

Na nosa opinión esta situación responde ao clima irrespirable instalado na vida política municipal, un contexto que puido ter dous efectos neste caso: por unha parte, unha posible utilización da participación no xurado como ferramenta de boicot político** por parte dalgúns dos seus integrantes, e por outra, unha desconfianza e medo colectivo ás accións xurídicas que se puidesen emprender contra a resolución do concurso se non se cumprían ata o extremo irracional as súas bases.

Resulta difícil imaxinar á maioría dos membros do xurado votando a favor de eliminar estas propostas se o contexto político e mediático fora outro. Un no que o nivel de agresividade contra o goberno local fose menos estrambótico. Un no que fora obvio que antes de formular esta posibilidade da exclusión se chegaría a un acordo e se atoparía a fórmula adecuada para solucionar un simple problema burocrático, sen discrecionalidade ningunha e sen, por suposto, comprometer de ningún xeito a “seguridade xurídica” do concurso.

É preciso que o proceso participativo e de debate público que comeza agora minimice os efectos desta situación anómala atopando un lugar adecuado ás propostas inadmitidas, permitindo que esas ideas poidan ser coñecidas pola veciñanza e recompensando como sexa posible, non só, pero tamén economicamente, o traballo realizado polos dez equipos afectados.

** Se ben sobre isto non temos máis indicios que as votacións e declaracións reflectidas nas actas e nos medios de comunicación, si é significativa, por exemplo, a elección do membro do xurado en representación do PP local: que levaría á decisión de que fose Rosa Gallego? Aínda que sexa a súa voceira, o grupo popular conta con Martín Fernández Prado, tamén concelleiro, doutor arquitecto, profesor de urbanismo na UDC e experto no porto da Coruña, xa que foi membro do seu consello de administración ata finais de 2013 e dirixiu unha publicación sobre o sistema portuario da cidade. Ou ben non puido participar en ningunha das reunións do xurado, por casualidade ou polo seu traballo no Parlamento de Galicia, ou ben foi unha decisión consciente tomada porque, en realidade, o obxectivo do grupo municipal do PP non era aportar coñecementos e valoracións políticas desde a análise técnica das propostas, senón outro. Agardamos con impaciencia a investigación de Xosé Gago para resolver esta dúbida.


3) Sobre as propostas seleccionadas.

Neste contexto no que a maioría das propostas foron eliminadas antes de ser valoradas, asumir a convención usual de encomiar a calidade dos cinco traballos seleccionados (entre oito) resulta imposible: cremos que todos estaremos dacordo en que a calidade xeral das propostas que se fixeron públicas é, por agora, claramente mellorable.

Sendo honestos, a nosa proposta, aínda sendo a máis valorada polo xurado, é posible que necesitara máis traballo ou definición para chegar a ser un dos proxectos seleccionados nun concurso de ideas “ideal” (se se entende como tal a cantidade e calidade, polo menos en termos de cm² de render por panel, dos traballos presentados nos concursos públicos pre-burbulla ou nos grandes eventos internacionais da arquitectura).

É certo que non se presentaron moitas propostas, seguramente porque a maioría dos equipos capaces de asumir un proxecto desta escala non participan en concursos que non impliquen un encargo posterior ou o respecto absoluto aos seus proxectos (non a súa inclusión nun banco de ideas municipal)***. Iso non é un problema, seguro que entre as dezaoito propostas presentadas había suficientes ideas de calidade, e seguro que se o concurso fora máis aberto teríanse recompilado outras ideas de moito interese.

Así que pola nosa banda, e seguro que pola de todos os equipos seleccionados, tentaremos avanzar e mellorar a proposta as próximas semanas para que a cidadanía poida debatir sobre temas concretos e o Concello poida dispoñer dese banco de ideas que comece a dar forma ao plan para o futuro do bordo litoral da cidade.

Respecto á nosa proposta, co lema “Porsuporto”, trátase como diciamos dun traballo en proceso, non dun plan preciso e finalista para o bordo litoral ao completo. Aínda que se representan formalizacións e usos específicos para todos estes terreos, entendémolos na súa condición abstracta: interésannos os tempos, as condicións urbanas xenéricas e os axentes representados. Deixando atrás a lóxica inmobiliaria dos famosos convenios de 2004, imaxinamos un porto que segue a ser porto e unha cidade que se infiltra para posibilitar, coma no dique de Abrigo, a vivencia sublime do infraestructural que se fixo urbano.

En canto á información pública provisional sobre a proposta, simplemente comentar que os tres paneis reflicten a estrutura temporal do proxecto, correspondendo o primeiro coa fase 1 “2020. As transformacións inmediatas, de baixo custo e provisionais”; o segundo coa fase 2 “2030. A apertura aos usos públicos e ás novas formas de mobilidade”; e o terceiro coa fase 3 “2050. O futuro incerto, pero público e con actividade portuaria”. En canto á memoria, comentar que contén moitos erros e problemas de redacción que fan difícil a lectura dalgúns dos apartados. Disculpen a complexidade innecesaria, tamén será unha das cousas a mellorar nas próximas semanas.

*** Por outra banda, tamén é certo que os medios de comunicación e a oposición política fixeron todo o posible por quitarlle atractivo ao concurso, con titulares como “Al BNG le parece “un insulto” el concurso de ideas sobre el borde litoral” (Radio Coruña Cadena Ser, 17/07/2018), “Toda la oposición duda de la utilidad del concurso de ideas sobre el Puerto” (La Voz de Galicia, 07/08/2018) ou “La falta de interés en el concurso de ideas del puerto impide la formación del jurado” (El Ideal Gallego, 15/11/2018).


4) Sobre o papel da Corporación Voz.

Unha vez máis, os medios da Corporación Voz de Galicia tentan destruír un proxecto municipal á conta do descrédito público das persoas que participamos no concurso, tanto dos equipos técnicos como do xurado cuxa imparcialidade se puxo en dúbida, e a conta sobre todo da calidade da información que recibe a veciñanza: nin unha soa liña se publicou nestes medios sobre as ideas seleccionadas, só sobre os nomes e a ideoloxía en 2014 dalgunhas das persoas integrantes do equipo que desenvolvemos a proposta máis valorada polo xurado. Un xurado, por outra parte, moi amplo e no que participaron incluso os aliados políticos da Corporación Voz no debate sobre o futuro do porto: a Autoridade Portuaria, Puertos del Estado, a Xunta de Galicia e o PP local.

A información e o debate público sobre as ideas para o porto non parecen encaixar en absoluto coa axenda política implícita na liña editorial da Corporación Voz (por agora, oxalá cambien de criterio polo ben da cidade). Sempre xenerosos co poder que os subvenciona e implacables cos que consideran os seus inimigos, xa o fixeron máis veces en procesos onde podemos falar de primeira man: secuestraron e reduciron ata o absurdo o debate sobre a transformación da avenida de Alfonso Molina para falar de batracios e somieres en lugar de veciños e peóns; e silenciaron completamente o desenvolvemento dos proxectos do Laboratorio Cidadán da Coruña (Co-Lab): o noso en particular, Co urbanismo nos talóns, non foi mencionado en ningún momento a pesar de tratar un problema que afecta ou pode afectar a máis de mil veciños e veciñas da cidade. Persoas que, se só se informaron a través destes medios, perderon a oportunidade de entender o seu problema urbanístico particular como algo colectivo e facer comunidade coas veciñanzas na súa mesma situación.

O profesor Juan Luis Dalda tiña moi claro cal era o papel político da Corporación Voz na conformación das ideas populares sobre o territorio e o urbanismo da Coruña e de Galicia. Entre outras cousas, é por isto que, aínda que cada novo titular difamatorio supoña un golpe durísimo para o noso proxecto profesional, é todo o contrario para o nosa ambición e compromiso coa investigación urbana.

Deixamos de queixarnos, disculpen a tabarra. A traballar e a apoiar o ecosistema dos outros medios como Praza Pública, O Salto Galiza, Cuac FM, Sermos Galiza, adiante.gal, EntreNós, Galicia Confidencial, Luzes ou Galiza Contrainfo!


1 comentario

III FORO NEGRO DA CULTURA / Sábado 15 de decembro / 11:00 – 18:00h / Auditorio de Galicia, Santiago de Compostela

III_FORO_NEGRO_web

Web    |    Facebook    |    Inscrición


O próximo sábado 15 de decembro, no Auditorio de Galicia en Santiago de Compostela, celebrarase o III Foro Negro da Cultura, un encontro aberto, enmarcado no proxecto Unha Gran Burla Negra. Creatividade popular e memoria do Prestige 2002-2019, no que colaboraremos xunto a todas estas persoas e colectivos: Miguel Anxo Rodríguez, Jorge Linheira, Daniel L. Abel, Sol Álvarez, Pancho Lapeña, Mauro Trastoy, Berio Molina, Caneca Filmes, Ania González e Horacio González (Agentes del Caos), Vanesa Castro e Iñaki López (Für Alle Fälle), Paula Pin, Xoan Xil, aCentral Folque, Non Ou Edicións, Pablo Orza, Carlos Santiago, Colectivo RPM e Aahpica.

III_FORO_NEGRO


Sin comentarios

JORNADA FINAL DE DEVOLUCIÓN Y DEBATE SOBRE LOS LÍMITES DEL DISTRITO DE USERA / Sábado 1 de diciembre (17:00-19:30h) en el Centro Cultural Usera

El próximo sábado 1 de diciembre se desarrollará la jornada final del proyecto Entre frontera y lugar: ¿cómo funcionan los límites del distrito de Usera?


C.5_CARTEL_JORNADA_A3_web


El encuentro, abierto a cualquier persona interesada, comenzará con una presentación de las conclusiones del diagnóstico sobre los límites del distrito por parte de Ergosfera (17:00-17:45h), y continuará con un debate abierto sobre los problemas, las cualidades y los cambios necesarios en estos territorios de borde (18:00-19:30h).

La mesa de debate, en la que podrán intervenir en todo momento los vecinos y vecinas asistentes, contará con la participación de las siguientes personas y organizaciones invitadas (una selección de diferentes conocimientos expertos útiles para pensar los límites del distrito de Usera):

- Débora Ávila y Sergio García. Profesores en la UCM y miembros de Carabancheleando

- Diego Peris. Arquitecto y miembro de Todo por la praxis

- Esther Carrasco y Alicia Maeso. Vecinas y miembros de la A.V. Barrio Moscardó

- Víctor Renes. Sociólogo y presidente de la Asociación de Vecinos de San Fermín

- Cristina Fernández. Arquitecta urbanista, profesora en la UPM y asesora del Ayuntamiento de Madrid en el distrito de Arganzuela


Más información:

Evento en Facebook

Web del proyecto


Sin comentarios

«A cidade fronte ao control urbano». Charla nas xornadas LUGO SEN MORDAZAS: POR UNHA CIDADE VIVA E INCLUSIVA (Sábado 24 de novembro, 18:15h, Casa Sindical de Lugo)

Lugo_Sen_Mordazas


Os próximos sábados 24 de novembro e 1 de decembro desenvolveranse as xornadas Lugo Sen Mordazas: Por unha cidade viva e inclusiva.

Entre as súas moitas actividades está unha pequena charla pola nosa parte titulada «A cidade fronte ao control urbano», ás 18:15h na Casa Sindical de Lugo. A continuación, unha introdución ao tema que trataremos:


A cidade fronte ao control urbano

Ergosfera, novembro de 2018


Sexan cales sexan os seus obxectivos, todas as ideoloxías políticas representadas nos Plenos municipais e nos Parlamentos autonómicos e estatal parten dun consenso non explícito en torno á necesidade ou desexabilidade do control total sobre cada metro cadrado do territorio.

En realidade, hoxe xa sabemos que as pequenas e grandes exterioridades parciais que persisten no territorio e nas cidades funcionan como espazos e tempos fundamentais para que emerxan algunhas das materializacións de conceptos como a autonomía, os comúns ou mesmo a supervivencia ou a democracia.

A nosa charla consistirá nun percorrido por algúns dos estudos realizados nos últimos anos sobre como as ferramentas urbanísticas e de “seguridade cidadá” afondan nesa idea de control á conta dos procesos urbanos considerados prescindibles, no mellor dos casos, ou directamente inimigos da normalidade ou da rendibilidade, na maioría das ocasións.

Casos nos que unha idea nunca neutral de orde se enfronta directamente á imprevisibilidade da vida humana, un proceso que pode rematar facéndose realidade de múltiples xeitos: desde a invención dun termo como “feísmo”, ata a multiplicación das cámaras de videovixilancia e o resto de gadgets tecnolóxicos para o control social (tan ben introducidos a través de ideas como smart city, big data ou internet of things); desde o desaloxo de centros sociais okupados e autoxestionados, ata as normativas de “seguridade, salubridade e ornato” que implican o peche dos soares e edificacións sen usos formais; desde o modelo urbanístico que implica o desprazamento dos descampados cara as periferias, ata a homoxeneización das estéticas admisibles no espazo público ou a expulsión das persoas e actividades supostamente non desexadas segundo os consensos sociais dominantes en cada momento histórico. Como a ordenanza “cívica” contra a que afortunadamente xurdiu Lugo Sen Mordazas.


Sin comentarios

PASEOS COMENTADOS POR EL LÍMITE DEL DISTRITO DE USERA / Sábado 17 y domingo 18 de noviembre

El próximo fin de semana (sábado 17 y domingo 18 de noviembre) se desarrollarán los paseos comentados por el límite del distrito de Usera aplazados el mes pasado como parte del proyecto Entre frontera y lugar: ¿cómo funcionan los límites del distrito de Usera?.

Toda la información sobre los paseos (puntos de salida y de descanso, recorrido y horarios) se puede consultar aquí.

En ambos recorridos nos acompañará un colectivo de investigadores expertos en el territorio sur de Madrid para compartir su visión sobre la ciudad que iremos atravesando. Además, en un punto singular de los paseos (dos enlaces viarios abandonados) impartirán una pequeña charla sobre el estudio y la intervención popular en este tipo de espacios urbanos, el sábado (17:45h) por parte de TODO POR LA PRAXIS, sobre la acción ciudadana en la realidad periférica, y el domingo (13:15h) por parte de CARABANCHELEANDO, sobre la investigación y el análisis ciudadano de la realidad periférica.


CARTEL_PASEOS_NOV


Entre frontera y lugar: ¿cómo funcionan los límites del distrito de Usera? es un proyecto para el programa Mirador Usera promovido por Intermediae / Matadero Madrid y la Junta Municipal del Distrito de Usera.


Sin comentarios

ROTEIRO POLO PARQUE DO OBSERVATORIO / Sábado 10 de novembro a partir das 11:00h

Cartel


Máis información, aquí.

Percorrido do roteiro, aquí.


Sin comentarios

Debate aberto: ORDENACIÓN DO TERRITORIO DESDE FÓRA DA UNIVERSIDADE E DA ADMINISTRACIÓN / Luns 8 de outubro / 16:00h / IBADER, Campus de Lugo

Presentación de PowerPoint


Este luns 8 de outubro participaremos, xunto ao Colectivo 1Aun e a Fundación RIA, no debate aberto Ordenación do territorio desde fóra da universidade e da administración, organizado como parte dunha clase do Masterterra (Campus de Lugo, Universidade de Santiago de Compostela).

Máis información sobre o debate, aquí.

Como introdución ao noso posicionamento ao respecto do tema principal do debate (os problemas da ordenación do territorio galego na actualidade, as súas causas e as posibles accións para afrontalos), pódese consultar o vídeo doutra mesa de debate, neste caso sobre a última reforma da Lei do Solo de Galicia, aquí, ou os materiais producidos ata agora no proxecto de investigación ¡Eu si quero feísmo na miña paisaxe!.


Sin comentarios

OBRADOIRO NATUREZAS HÍBRIDAS / 4 de outubro / Charla na Facultade de Socioloxía da UDC e roteiro pola Coruña

obradoiro_naturezas_hibridas


Este xoves 4 de outubro participaremos no Obradoiro Naturezas Híbridas organizado polo Grupo de Estudios Territoriales (GET), o Equipo de Sociología de las Migraciones Internacionales (ESOMI) e o Laboratorio de Análisis y Prospectiva Sociopolítica (LAPSO) da Universidade da Coruña.

Máis información sobre o obradoiro, aquí.

E nesta ligazón pódense consultar algúns materiais relacionados coa xornada: 5 km de ruta en busca de las otras naturalezas de la ciudad (Ergosfera, 2013-2014).


Sin comentarios

ENTRE FRONTERA Y LUGAR: ¿CÓMO FUNCIONAN LOS LÍMITES DEL DISTRITO DE USERA?

Estos meses estamos trabajando en un proyecto de estudio y aprendizaje colectivo sobre los problemas y cualidades urbanas que surgen alrededor del límite administrativo del distrito de Usera, un ámbito de la primera periferia sur de Madrid definido por el río Manzanares, la M-30, la M-40, la autovía de Toledo (A-42) y el paseo de Santa María de la Cabeza.

Entre frontera y lugar: ¿cómo funcionan los límites del distrito de Usera? es un proyecto para el programa Mirador Usera promovido por Intermediae / Matadero Madrid y la Junta Municipal del Distrito de Usera.


CARTEL_A3_BLOG_GIF

Cartel  |  A3  |  .pdf  |  29,2 MB


Tras el trabajo de campo y de investigación previo realizado desde julio, en octubre y noviembre se desarrollarán una serie de actividades públicas en Usera en las que contaremos con la colaboración de Todo por la praxis y Carabancheleando.

Toda la información sobre el proyecto se podrá consultar próximamente en la web de Intermediae, aquí, y ya desde ahora en la página del proyecto, en proceso, aquí.

Compartimos a continuación la galería de imágenes donde estamos recopilando las fotografías realizadas entre el 22 y el 27 de julio en el límite del distrito de Usera:


ENTRE FRONTERA Y LUGAR: ¿CÓMO FUNCIONAN LOS LÍMITES DEL DISTRITO DE USERA? / Fotografías


Sin comentarios

Empty Coruña? / Curso de verán da UDC / 29 de agosto – 8 de setembro

banner_empty_coruña

Web    |    Facebook    |    Twitter



Os próximos días participaremos en Empty Coruña?, un curso de verán da UDC dirixido por Plácido Lizancos, Estefanía Calo, Hans-Christian Rufer e Scott Lloyd. O curso é, en realidade, unha forma de comezar a facer público un proxecto de investigación máis amplo e moi ilusionante sobre o concepto e as diferentes materializacións dos “baleiros” urbanos relacionados coa crise inmobiliaria desde o caso da Coruña metropolitana.

A nosa participación no curso consistirá na coordinación, xunto a Alberto Rodríguez Barcón do Grupo de Estudos Territoriais, dos roteiros pola cidade do venres 31, e, xunto a Proxecto Cárcere, do obradoiro práctico do martes 4 sobre os procesos (o curso estrutúrase arredor de catro conceptos ou perspectivas: os produtos, as persoas, os procesos e as políticas). Sobre o tema dos estudos e a práctica urbana desde a perspectiva dos procesos, pódese consultar o vídeo da presentación que realizamos no curso Procesos habitados. As arquitecturas nas que vive o outro 90% (E.T.S. de Arquitectura, UDC, 2014): Procesos.

Como diciamos, este curso é un primeiro achegamento á cidade e á cidadanía dun proxecto que pronto terá máis presenza pública e ao que lle desexamos un longo percorrido. Deixamos por aquí un pequeno texto provisional (modo notas) para encadrar a nosa participación en Empty Coruña?:



[ Después de la versión original, compartimos también el texto en español ]



Materialmente, o que quedou é o que hai. A cidade.

Ergosfera, agosto de 2018


Desde o campo da investigación urbana na súa dimensión material, nos últimos anos foron xurdindo múltiples proxectos e estudos sobre as consecuencias da crise e a burbulla inmobiliaria española na cidade e o territorio contemporáneo. Os diferentes tipos de achegamentos á cuestión de “o que quedou” tras este proceso poderían compoñerse como unha especie de metodoloxía de traballo:

1) Que é o que quedou? Identificación e documentación das consecuencias materiais da crise que apareceron bruscamente no territorio: fragmentos de urbanización e edificación que, en termos consensuais, adóitanse cualificar como inútiles, inacabados ou abandonados. Elaboración de cartografías; formulación de taxonomías dos seus produtos máis xenéricos a nivel arquitectónico e urbanístico.

2) Que significa o que quedou? A partir da lectura crítica dese novo territorio desvelado e da identificación das causas e consecuencias do sucedido (xa moi coñecidas desde a perspectiva social), procédese á construción de múltiples relatos dos feitos, en termos explicativos e históricos, pero tamén e sobre todo, de encadre das posibilidades do presente. Informes académicos, profesionais e desde os movementos sociais en termos políticos e científicos; propostas artísticas que, desde moitos graos de profundidade, basculan entre a denuncia política e o traballo coa fascinante condición estética e conceptual destes espazos; produtos culturais de todo tipo e grao de accesibilidade.

3) Que facer co que quedou? Unha vez composta unha síntese destas materializacións e do contexto que delimita as posibilidades de intervención sobre elas (tanto a nivel particular como sistemático), aparecen as propostas. Normalmente, baixo a premisa que enmarca o famoso concepto de “espazo de oportunidade”. Xa sexa desde a honestidade da acción directa de orixe popular, a experimentalidade das intervencións híbridas cidadanía-institución, a xerga común do negocio inmobiliario, as posibilidades e limitacións da investigación académica, ou a problemática concepción que formulan a maioría das teorías contemporáneas arredor da rexeneración urbana: a mellora da cidade unicamente como introdución dunha idea moi pouco plural (aínda que aceptada consensualmente por todos os partidos políticos) de orde e de calidade. Seminarios e todo tipo de foros de debate; propostas populares, académicas, profesionais e institucionais; intervencións formais e informais.

A nosa intervención en Empty Coruña? pivotará constantemente entre estas tres perspectivas, pero sempre desde unha cuarta e complementaria centrada noutra simple pregunta: Como está a funcionar iso que quedou? Trataremos así de formular a análise das consecuencias da crise a partir dos acontecementos e procesos sociais aos que dan lugar moitos dos seus produtos urbanos xenéricos: os descampados, as ruínas, os solares e edificios sen usos formais e en toda unha gradación de situacións construtivas e de accesibilidade, as grandes infraestruturas non “integradas” na cidade desde a orde urbanística, os novos ecosistemas xerados polas transformacións territoriais xa realizadas, etc.

Por que non recoñecer que, lonxe de ser inútiles, algúns ou moitos destes produtos convertéronse en lugares, en espazos urbanos útiles en si mesmos, ás veces, case en equipamentos? E se priorizamos a valoración das súas cualidades desde o presente, en lugar de desde o futuro, que é o que representa identificalos como inacabados? A partir de que punto adquiren unha lexitimidade suficiente os seus usos informais, humanos e non-humanos, para xa non poder ser pensados como espazos abandonados? Como se podería soster unha política racional e selectiva de non actuación xunto co fomento de intervencións brandas que só abran máis posibilidades sociais en lugar de priorizar a lóxica da colmatación-consolidación?

Son moitos os investigadores aos que nos sumamos na hipótese de que «a cidade contemporánea non é máis fea cada día: é cada día máis rica» (Manuel de Solá-Morales, 2006). Engadimos simplemente a suxestión de que, no ámbito occidental integrado e en termos sociais, antropolóxicos e urbanísticos, é posible que moitos dos produtos materiais da crise estean a representar unha parte extraordinariamente relevante da riqueza do mundo contemporáneo.



Materialmente, lo que quedó es lo que hay. La ciudad.

Ergosfera, agosto de 2018


Desde el campo de la investigación urbana en su dimensión material, en los últimos años han ido surgiendo múltiples proyectos y estudios sobre las consecuencias de la crisis y la burbuja inmobiliaria española en la ciudad y el territorio contemporáneo. Los diferentes tipos de acercamientos a la cuestión de “lo que quedó” tras este proceso podrían componerse como una especie de metodología de trabajo:

1) ¿Qué es lo que quedó? Identificación y documentación de las consecuencias materiales de la crisis que aparecieron bruscamente en el territorio: fragmentos de urbanización y edificación que, en términos consensuales, se suelen calificar como inútiles, inacabados o abandonados. Elaboración de cartografías; formulación de taxonomías de sus productos más genéricos a nivel arquitectónico y urbanístico.

2) ¿Qué significa lo que quedó? A partir de la lectura crítica de ese nuevo territorio desvelado y de la identificación de las causas y consecuencias de lo sucedido (ya muy conocidas desde la perspectiva social), se procede a la construcción de múltiples relatos de los hechos, en términos explicativos e históricos, pero también y sobre todo, de encuadre de las posibilidades del presente. Informes académicos, profesionales y desde los movimientos sociales en términos políticos y científicos; propuestas artísticas que, desde muchos grados de profundidad, basculan entre la denuncia política y el trabajo con la fascinante condición estética y conceptual de estos espacios; productos culturales de todo tipo y grado de accesibilidad.

3) ¿Qué hacer con lo que quedó? Una vez compuesta una síntesis de estas materializaciones y del contexto que delimita las posibilidades de intervención sobre ellas (tanto a nivel particular como sistemático), aparecen las propuestas. Normalmente, bajo la premisa que enmarca el famoso concepto de “espacio de oportunidad”. Ya sea desde la honestidad de la acción directa de origen popular, la experimentalidad de las intervenciones híbridas ciudadanía-institución, la jerga común del negocio inmobiliario, las posibilidades y limitaciones de la investigación académica, o la problemática concepción que plantean la mayoría de las teorías contemporáneas entorno a la regeneración urbana: la mejora de la ciudad únicamente como introducción de una idea muy poco plural (aunque aceptada consensualmente por todos los partidos políticos) de orden y de calidad. Seminarios y todo tipo de foros de debate; propuestas populares, académicas, profesionales e institucionales; intervenciones formales e informales.

Nuestra intervención en Empty Coruña? pivotará constantemente entre estas tres perspectivas, pero siempre desde una cuarta y complementaria centrada en otra simple pregunta: ¿Cómo está funcionando eso que quedó? Trataremos así de plantear el análisis de las consecuencias de la crisis a partir de los acontecimientos y procesos sociales a los que dan lugar muchos de sus productos urbanos genéricos: los descampados, las ruinas, los solares y edificios sin usos formales y en toda una gradación de situaciones constructivas y de accesibilidad, las grandes infraestructuras no “integradas” en la ciudad desde el orden urbanístico, los nuevos ecosistemas generados por las transformaciones territoriales ya realizadas, etc.

¿Por qué no reconocer que, lejos de ser inútiles, algunos o muchos de estos productos se han convertido en lugares, en espacios urbanos útiles en sí mismos, a veces, casi en equipamientos? ¿Y si priorizamos la valoración de sus cualidades desde el presente, en lugar de desde el futuro, que es lo que representa identificarlos como inacabados? ¿A partir de qué punto adquieren una legitimidad suficiente sus usos informales, humanos y no-humanos, para ya no poder ser pensados como espacios abandonados? ¿Cómo se podría sostener una política racional y selectiva de no actuación junto con el fomento de intervenciones blandas que solo abran más posibilidades sociales en lugar de priorizar la lógica de la colmatación-consolidación?

Son muchos los investigadores a los que nos sumamos en la hipótesis de que «la ciudad contemporánea no es más fea cada día: es cada día más rica» (Manuel de Solá-Morales, 2006). Añadimos simplemente la sugerencia de que, en el ámbito occidental integrado y en términos sociales, antropológicos y urbanísticos, es posible que muchos de los productos materiales de la crisis estén representando una parte extraordinariamente relevante de la riqueza del mundo contemporáneo.


Sin comentarios

Página siguiente »